Core Egzersizleri Nedir? Çocuk ve Sporcular İçin Hareket Listesi

KISA CEVAP
Core egzersizleri nedir ve core bölgesi neresidir?
Gövdeyi saran kasları çalıştıran hareketlerin genel adı core egzersizleridir. Bu bölge karın, bel, kalça ve omurgayı destekleyen derin kasları kapsar. Bu kaslar gövdeyi dengeler, kol ve bacak hareketlerine sağlam bir temel hazırlar. Plank, köprü ve kuş-köpek hareketi bilinen örneklerdir.
Antrenör, beden eğitimi öğretmeni ya da veli olun, çocukların gövdesini güçlendirmek için bir hareket listesine ihtiyaç duyarsınız. Ancak listeyi yaşa ve seviyeye uydurmak gerekir. Bu rehber, hareketleri güvenli ve genel çerçevede anlatır.
Ayrıca haftalık program tablosunu, sık hataları ve kopyalayıp kullanacağınız kayıt şablonunu bulursunuz. Sağlık bilgileri genel düzeydedir, bu nedenle kişisel durumlarda doktora danışın.
Core kelimesi İngilizcede merkez ya da öz anlamına gelir. Spor dilinde gövdenin merkezini anlatır. Yani yalnızca karın kasları değil, belin ve kalçanın çevresindeki bütün destek kasları bu bölgeye girer.
Çocuklarda bu bölge doğal oyunlarla da çalışır. Tırmanmak, sürünmek, zıplamak ve top atmak gövdeyi sürekli devreye sokar. Dolayısıyla core çalışması her zaman sıkıcı bir yer egzersizi olmak zorunda değildir. Oyun diliyle sunduğunuzda çocuklar hareketleri daha kolay benimser.
Başlangıçta bu bölgeyi yalnızca karın kası sanmak yaygın bir yanlıştır. Oysa gövdenin ön, arka ve yan tarafı birlikte çalışır. Bu nedenle iyi bir core programı tek yöne yüklenmez. Karın, bel ve kalça hareketlerini dengeli dağıtırsınız.
Core bölgesi çocuklarda ve sporcularda ne işe yarar?
Güçlü bir gövde, uzuvların daha kontrollü çalışmasına yardım eder. Örneğin koşan bir çocuk, gövdesini sabit tuttuğunda adımlarını daha düzgün atar. Top atan bir sporcu ise gücünü kalçadan ve gövdeden kola aktarır. Böylece hareket daha verimli görünür.
Core kasları ayrıca duruşa katkı verir. Uzun süre sırada oturan çocuklar öne eğilmeye yatkındır. Gövde kaslarını düzenli çalıştırmak, dik durmayı kolaylaştırabilir. Ancak bu etki kişiden kişiye değişir, kesin bir sonuç vaat etmeyin.
Dünya Sağlık Örgütü, kas güçlendirici etkinliklerin her yaş grubu için yararlı olduğunu belirtir. Ayrıntılı bilgi için Dünya Sağlık Örgütü fiziksel aktivite bilgi sayfasına bakabilirsiniz. Sayfa, çocuklar için belirli bir set sayısı vermez. Dolayısıyla sizin de kesin norm iddiasında bulunmamanız gerekir.
Branşlara göre yarar değişir. Futbolda yön değiştirirken, yüzmede vücudu su yüzeyinde düz tutarken, jimnastikte ise duruş ve denge kurarken core kasları devreye girer. Yani branş ne olursa olsun, gövde kontrolü ortak bir temel oluşturur. Üstelik bu temel, yeni becerilerin öğrenilmesini de kolaylaştırır.
Core egzersizleri antrenman planına nasıl yerleşir?
Core çalışması, antrenmanın ana konusu olmak zorunda değildir. Genellikle ısınmanın sonuna ya da antrenmanın bitişine kısa bir blok olarak eklersiniz. Böylece branşın asıl çalışması aksamaz. Üstelik çocuklar kısa bloklarda daha dikkatli kalır.
Bir haftada kaç gün çalışacağınızı önceden belirleyin. Örneğin üç antrenmanı olan bir grupta iki antrenmana kısa core bloğu koyabilirsiniz. Her grup için bu düzeni yazılı tutarsanız antrenörler arasında tutarlılık sağlarsınız.
Planı kâğıtta ya da tabloda yürütebilirsiniz. Ancak grup sayısı arttığında bir spor okulu yönetim programı antrenman planlarını ve takvimi tek yerde toplar. Böylece her antrenör kendi grubunun planını görür. Planox'un bu bölümünü yazının sonunda ayrıca anlatıyoruz.
Branşa özel örnek plan için antrenman planı örneği yazımıza da göz atabilirsiniz.
Planı yazarken seviye farkını da düşünün. Aynı grupta güçlü ve zayıf çocuklar olabilir. Bu durumda herkese aynı hareketi verip zorluğu kolaylaştırılmış ya da zorlaştırılmış iki seçenekle sunarsınız. Böylece kimse geride kalmaz, kimse de sıkılmaz.
Core egzersizlerine başlamadan önce nelere bakarsınız?
Önce çocuğun genel durumuna bakın. Veli, çocukta bilinen bir sağlık sorunu ya da doktor kısıtı varsa size haber vermelidir. Bel ya da omurga ile ilgili bir şikâyet varsa hareketlere başlamayın. Bu durumda önce çocuk doktoru ya da spor hekimi görüş vermelidir.
Ardından zemini ve ortamı kontrol edin. Kaymayan bir mat, yeterli boşluk ve temiz bir alan gerekir. Sert zeminde dizüstü ya da sırtüstü hareketler rahatsız eder. Bu nedenle mat sayısını grup mevcuduna göre hazırlayın.
Çocukları kısa ısındırın. Ayrıntılı bir ısınma düzeni için ısınma hareketleri rehberimize bakabilirsiniz. Isınmadan sonra hareketi önce siz gösterin, sonra çocuklara birlikte yaptırın. Ayrıca sorusu olan çocuğa hareketin neden önemli olduğunu kısaca anlatın.
Veli onayı ve bilgilendirmesi de bu aşamanın parçasıdır. Çocuğun hangi hareketleri yapacağını velilere kısaca duyurursanız sürpriz yaşanmaz. Ayrıca veliler sağlık durumuna ilişkin bilgileri daha kolay paylaşır. Bu şeffaflık, hem güveni hem de güvenliği artırır.
Yaşa göre core egzersizleri nasıl değişir?
Yaş küçüldükçe hareket oyuna yaklaşmalıdır. Küçük çocuklar uzun süre aynı pozisyonda kalamaz. Bu nedenle tutuş süresini kısa, çeşitliliği yüksek tutarsınız. Büyük çocuklarda ise teknik doğruluğu öne çıkarırsınız.
Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar. Bu tablo kesin bir norm değil, antrenör gözlemine dayalı bir yön gösterir. Çocuğun gelişimi, deneyimi ve o günkü hâli her zaman önceliklidir.
| Yaş grubu | Odak | Örnek hareketler | Süre mantığı |
|---|---|---|---|
| Küçük çocuklar | Oyun ve farkındalık | Ayı yürüyüşü, yengeç yürüyüşü, kısa denge duruşu | Çok kısa tutuşlar, sık değişim |
| Orta çocukluk | Temel güç ve kontrol | Dizüstü plank, köprü, kuş-köpek | Kısa tutuş, az tekrar |
| Ergenlik öncesi ve gençler | Teknik ve dayanıklılık | Plank çeşitleri, yan plank, ters plank | Biraz daha uzun tutuş, kontrollü tekrar |
| Deneyimli sporcular | Branşa özel güç aktarımı | Dönüşlü hareketler, denge ağırlıklı varyasyonlar | Antrenör planına bağlı |
Büyüme dönemlerinde çocuklar geçici olarak beceriksiz görünebilir. Boyu hızla uzayan bir çocuk, dengesini yeniden kurmak zorunda kalır. Bu nedenle performans düşüşünü hemen bir eksiklik gibi yorumlamayın. Sabırlı olun, hareketi kolaylaştırın ve gelişimi uzun vadede izleyin.
Küçük çocuklar için hangi core hareketleri uygundur?
Küçük yaşta hareketleri oyuna çevirin. Çocuk plank pozisyonunu bilmese de ayı gibi yürüyerek gövdesini çalıştırır. Hayvan taklidi hareketler hem eğlenceli hem güvenlidir. Ayrıca çocuklar sıra beklemeden birlikte hareket eder.
- Ayı yürüyüşü: eller ve ayaklar yerde, kalça yukarıda, yavaş adımlarla ilerleme.
- Yengeç yürüyüşü: sırtüstü, eller ve ayaklar yerde, kalça havada, geriye ya da öne yürüme.
- Kurbağa sıçraması: çömelme pozisyonundan kısa ve kontrollü sıçrama.
- Tek ayak üstünde denge: gözler açık, kısa süre, sonra yer değiştirme.
- Köprü oyunu: sırtüstü yatıp kalçayı kaldırma, altından oyuncak geçirme.
Bu hareketlerin çoğu koordinasyonu da geliştirir. Dolayısıyla koordinasyon antrenmanı yazımızdaki oyunlarla birleştirebilirsiniz. Denge odaklı ek fikirler için denge oyunları sayfasına da bakın.
Hareketleri hikâyeyle sunmak çocukları motive eder. Örneğin ayı yürüyüşünü ormanda geçen bir maceraya çevirebilirsiniz. Böylece çocuklar farkında olmadan core kaslarını çalıştırır. Ayrıca sıra bekleme süresini kısaltmak için istasyon düzeni kurabilirsiniz.
Gençler ve sporcular için hangi core egzersizleri kullanılır?
Büyük çocuklar ve gençler daha kontrollü hareketlerle çalışabilir. Ancak zorluk arttıkça tekniği korumak da güçleşir. Bu nedenle hareketi önce basit hâliyle öğretin, sonra zorlaştırın. Çocuk formu bozuyorsa zorluğu geri çekin.
- Plank ve çeşitleri: dizüstü, dirsek üstü, yan plank. Duruş ayrıntısı için plank nasıl yapılır rehberimize bakın.
- Kuş-köpek: karşı kol ve bacağı uzatıp gövdeyi sabit tutma.
- Köprü ve tek bacak köprü: kalçayı kaldırıp sabit tutma.
- Ölü böcek: sırtüstü, karşı kol ve bacağı yavaşça indirme.
- Rus dönüşü benzeri hafif dönüşler: yalnızca gövde kontrolü oturduktan sonra, ağırlıksız.
- Dağ tırmanıcısı: kontrollü tempoda diz çekme.
Deneyimli sporcularda branşa özel varyasyonları antrenör belirler. Örneğin dönüşlü hareketler raket ya da atış sporlarında öne çıkar. Yine de temel hareketleri hiç bırakmayın.
Ergenlik döneminde vücut hızla değişir, bu yüzden hareket seçimini esnek tutun. Bazı gençler güçlenirken bazıları dengesini yeniden arar. Hareketi bir gün zorlaştırıp ertesi gün kolaylaştırmanız normaldir. Önemli olan, çocuğun formu koruyabilmesi ve hareketten keyif almasıdır.
Core egzersizleri nasıl yapılır, adım adım?
Her hareketi aynı sırayla öğretirseniz çocuklar düzeni çabuk kavrar. Aşağıdaki adımlar herhangi bir core hareketine uyar. Örnek olarak dizüstü plank düşünün, ama sırayı diğer hareketlerde de kullanırsınız.
- Çocuğu mat üzerinde hazır pozisyona alın ve hareketin adını söyleyin.
- Hareketi önce kendiniz gösterin, ardından çocukla birlikte yavaşça yapın.
- Karnı hafifçe içeri çekip nefes almayı unutmamasını hatırlatın.
- Bel çukurunun çökmediğini, kalçanın çok yükselmediğini kontrol edin.
- Kısa bir süre tutturup bırakın ve hareketi birkaç kez tekrarlayın.
- Set arasında dinlendirin, çocuğun yorulduğunu fark ederseniz bitirin.
- Yaptığı hareketi kayıt şablonuna işleyin.
Genel eğilim olarak iki üç set ve kısa tutuşlar yeterlidir. Bu değerler bir norm değildir. Çocuğun formu bozulduğu anda seti sonlandırın.
Adımlar basit görünse de uygulamada ayrıntı fark yaratır. Örneğin hareketi gösterirken yavaş konuşun ve tek bir ipucuna odaklanın. Çocuklar aynı anda beş ipucunu hatırlayamaz. Bu nedenle her setten önce yalnızca bir düzeltme söyleyin ve onu pekiştirin.
Haftalık core programı nasıl görünür?
Haftalık programı basit ve sürdürülebilir tutun. Her gün core yapmanız gerekmez. Üstelik yoğun çalışma yorgunluk ve motivasyon kaybı doğurabilir. Aşağıdaki tablo, haftada üç antrenmanı olan bir grup için örnek senaryodur.
| Gün | Core bloğu | Hareketler | Not |
|---|---|---|---|
| 1. antrenman | Isınma sonunda kısa blok | Ayı yürüyüşü, köprü, dizüstü plank | Teknik öğretmeye odaklanın |
| 2. antrenman | Core yok ya da çok hafif | Branş çalışması ağırlıklı | Dinlenme ve branş becerisi |
| 3. antrenman | Antrenman sonunda kısa blok | Kuş-köpek, yan plank, ölü böcek | Soğuma ile birleştirin |
Programı grubun seviyesine göre sadeleştirin. Yeni başlayan gruplarda haftada bir ya da iki kısa blok yeterli olabilir. Böylece çocuklar hareketlere alışırken yorulmaz.
Programı yazarken esnek kalın. Hava, okul sınavı ya da hastalık gibi nedenlerle bazı antrenmanlar aksayabilir. Bu durumda blokları sonraki haftaya yığmayın. Yani kaçan seti telafi etmeye çalışmak yerine programa kaldığı yerden devam edin.
Core egzersizlerini antrenman başında nasıl kullanırsınız?
Antrenman başında core hareketleri, gövdeyi uyandırmak içindir. Burada amaç yorulmak değil, hazırlanmaktır. Bu nedenle kısa tutuşlar ve düşük tekrar seçin. Aksi hâlde çocuklar branş çalışmasına yorgun girer.
Örneğin ısınma koşusundan sonra ayı yürüyüşü ve kısa köprü ekleyebilirsiniz. Ardından dinamik hareketlere geçin. Gövde ısındığında çocuklar yön değiştirirken daha kontrollü olur.
Başlangıç bloğunu kısa tutun, çünkü zaman sınırlıdır. Çocuklar oyunla hazırlanırsa daha istekli çalışır. Ayrıca ısınma düzeninizi tüm antrenörlerle aynı tutarsanız veliler de aynı kaliteyi görür.
Başlangıç bloğunda tek bir kural işinizi kolaylaştırır: hareketi iyi yapan çocuğa kısa bir övgü verin. Böylece diğer çocuklar da beklenen formu görür. Ayrıca bloğun bitişini belli bir işaretle duyurun. Örneğin düdük ya da kısa bir cümle, çocukların branş çalışmasına geçişini hızlandırır.
Core egzersizlerini antrenman sonunda nasıl kullanırsınız?
Antrenman sonunda core çalışması, daha sakin ve kontrollü olabilir. Çocuklar yorgun olduğunda form bozulabilir. Bu nedenle zor hareketleri sona bırakmayın. Basit ve güvenli hareketlerle bitirin.
Örneğin sırtüstü köprü ve kuş-köpek, soğumayla birlikte iyi gider. Ardından hafif esneme hareketleri ekleyin. Esneme fikirleri için esneme hareketleri rehberine bakabilirsiniz.
Sonda çocuğa o gün neyin zor, neyin kolay geldiğini sorun. Böylece hem geri bildirim alırsınız hem de çocuğa söz hakkı verirsiniz. Bu küçük sohbet, motivasyonu da artırır.
Soğuma bölümü, günün sonunda çocukların kalp atışını ve nefesini yavaşlatma fırsatıdır. Core hareketlerinden sonra derin nefes alıp vermek de iyi bir kapanıştır. Bu kısa rutin, çocukların antrenmandan sakin çıkmasına yardım eder. Velilere de düzenli bir bitiriş izlenimi verir.
Core egzersizlerinde sık yapılan hatalar nelerdir?
Hataların çoğu teknik değil, planlama kaynaklıdır. Antrenörler çoğu zaman çocuğa fazla yük bindirir. Aşağıdaki hataları kontrol listesi gibi kullanabilirsiniz.
- Süreyi uzatmak: form bozulduğu hâlde tutuşu sürdürmek.
- Yalnızca karın çalıştırmak: bel, kalça ve yan kasları atlamak.
- Nefesi tutmak: çocuğa nefes almayı hatırlatmamak.
- Kalçayı çok yükseltmek ya da bel çukurunu çökertmek.
- Her çocuğa aynı zorluğu vermek: yaş ve seviye farkını görmezden gelmek.
- Isınmadan hareket yaptırmak.
- Çocukları birbirleriyle yarıştırmak: tutuş süresini rekabete çevirmek.
- Kaydı tutmamak: hangi çocuğun hangi hareketi yaptığını bilmemek.
Bu hataların hepsi hafif bir planlamayla önlenir. Ayrıca çocuğa her hareketin amacını anlatmak, dikkat kalitesini yükseltir.
Hata yapan çocuğu azarlamak yerine örnek göstermek daha etkilidir. Çocuk yanlış yaptığında hareketi durdurun, doğrusunu birlikte deneyin. Ayrıca düzeltmeyi bütün grubun önünde değil, yavaşça yanına giderek yapın. Böylece çocuğun özgüveni korunur.
Core egzersizlerinde sakatlık riskini nasıl azaltırsınız?
Risk, çoğunlukla aşırı yük ve bozuk formdan doğar. Bu nedenle önce tekniği öğretin, sonra zorlaştırın. Çocuk ağrı bildirirse hareketi hemen bırakın. Ağrıya rağmen devam ettirmeyin.
Mat, yeterli alan ve gözetim de önemlidir. Büyük gruplarda her çocuğu aynı anda izlemek zordur. Bu durumda grubu ikiye bölüp sırayla çalıştırın. Böylece forma daha iyi bakarsınız.
Çocuklarda sık görülen spor yaralanmaları hakkında genel bir okuma için çocuklarda spor sakatlıkları yazımıza bakın. Bu içerik sağlık tavsiyesi değildir. Şüpheli durumlarda çocuk doktoruna ya da spor hekimine danışın.
Güvenli bir ortam yalnızca matlardan ibaret değildir. Çocukların birbirine mesafesi, sizin görüş açınız ve grup mevcudu da önemlidir. Kalabalık gruplarda yardımcı antrenör bulundurmak işinizi kolaylaştırır. Ayrıca acil durum numaralarını ve ilk yardım prosedürünü herkesin bildiğinden emin olun.
Hangi durumda core çalışmasını durdurur ve doktora yönlendirirsiniz?
Çocuk belinde, karnında ya da boynunda ağrı bildirirse çalışmayı durdurun. Baş dönmesi, nefes darlığı veya olağandışı yorgunluk varsa da aynısı geçerlidir. Bu belirtileri küçümsemeyin. Veliye bilgi verin ve doktora yönlendirin.
Ayrıca ameliyat sonrası dönem, omurga sorunları ya da kronik rahatsızlıklarda mutlaka hekim onayı isteyin. Antrenör tanı koymaz ve tedavi önermez. Yalnızca gözlemini veliyle paylaşır.
Veliyle iletişimde sakin ve net olun. Örneğin: ağrı bildirdi, hareketi bıraktırdık, bir hekim görüşü almanızı öneririz. Bu cümle hem sorumluluğunuzu hem de ilişkiyi korur. Kayıt altına aldığınız her uyarı ileride işinizi kolaylaştırır.
Çocuğun ağrı bildirmesini kolaylaştırın. Bazı çocuklar mahcubiyetten ya da arkadaşlarına karşı güçlü görünmek için ağrıyı gizler. Bu nedenle antrenman başında ağrı hissederlerse hemen söyleyebileceklerini belirtin. Dürüst bir iletişim ortamı, sakatlıkların büyümesini engeller.
Kopyalanabilir core antrenman kaydı şablonu nasıl olur?
Kayıt tutmak, hem çocuğun gelişimini izlemenizi hem de veliyle açık konuşmanızı sağlar. Aşağıdaki şablonu tablo programına ya da kâğıda kopyalayabilirsiniz. Alanları kendi grubunuza göre değiştirin.
| Alan | Ne yazarsınız? |
|---|---|
| Tarih ve grup | Antrenman günü, grup adı, antrenör |
| Hareket | Ayı yürüyüşü, köprü, plank gibi hareket adı |
| Set ve süre | Uyguladığınız set sayısı ve kısa tutuş süresi |
| Zorluk | Kolay, uygun ya da zor diye kısa not |
| Form notu | Bel çukuru, kalça ya da nefes gibi gözlemler |
| Uyarı | Ağrı bildirimi, hekim yönlendirmesi, veliye iletilen bilgi |
Bu kayıt bir performans ölçümü ya da test değildir. Yalnızca antrenörün gözlem defteridir. Kısa notlarla yetinin, çünkü uzun formlar çabuk bırakılır.
Şablonu haftalık ya da aylık bir dosyada toplayabilirsiniz. Böylece bir çocuğun hangi hareketlerde zorlandığını sonradan görürsünüz. Veli toplantılarında bu notlar somut konuşmanızı sağlar. Ancak kişisel sağlık bilgisini gereksiz yere yazmayın, çünkü bu veriler KVKK kapsamında korunmalıdır.
Spor okulunuzda core çalışmasını nasıl düzenlersiniz?
Core programı küçük görünse de organizasyon ister. Hangi grup hangi gün çalışıyor, hangi antrenör hangi planı uyguluyor, kim derse geldi? Bu sorular kâğıt üzerinde çabuk karışır. Planox, bu düzenin idari kısmını sadeleştirir.
Planox'ta antrenman planlarını ve antrenman takvimini tutarsınız. Grupları tanımlar, öğrencileri gruplara bağlarsınız. Antrenör panelden yoklama alır. Böylece o gün core bloğuna kimlerin katıldığı kayıtlı kalır.
Veli bilgilendirmesi de kolaylaşır. Otomatik WhatsApp antrenman hatırlatması ile yaklaşan dersi velilere bildirirsiniz. Ayrıca kendi WhatsApp numaranızı bağlayıp toplu duyuru gönderebilirsiniz. Veli paneli üzerinden veliler çocuklarının yoklama kayıtlarını görür.
Dürüst olalım: Planox'ta test, ölçüm ya da sağlık modülü yoktur. Çocuğun core performansını ölçmez, tıbbi kayıt tutmaz. Hareket listesi ve form notlarını kendi yönteminizle tutarsınız. Planox yalnızca planlama, grup, yoklama ve iletişim kısmını üstlenir. Kayıt ve kurum yönetimi konularında diğer yazılarımız için kayıt ve kurum yönetimi kategorisine bakabilirsiniz.
Küçük işletmelerde en büyük yük, tekrarlanan idari işlerdir. Her antrenman için yoklama listesi hazırlamak, velilere hatırlatma atmak ve devamsızları takip etmek zaman alır. Dolayısıyla bu işleri panelden yürütmek, antrenörün sahaya daha fazla zaman ayırmasını sağlar. Yine de hareketlerin içeriğini ve kalitesini sizin sahadaki gözleminiz belirler.
Core programını ilk hafta nasıl başlatırsınız?
İlk haftada yalnızca iki üç hareketle başlayın. Önce çocukların hareketleri öğrenmesine zaman tanıyın. Antrenmanın başında ya da sonunda kısa bir blok yeterlidir. Hareketleri aynı sırayla tekrar etmek, çocukların alışmasını hızlandırır.
Ardından kayıt şablonunu kullanıma alın ve velilere kısa bir duyuru gönderin. Duyuruda programın amacını, çocukların nasıl çalışacağını ve sağlık durumunu size bildirmeleri gerektiğini yazın. Örnek duyuru kalıpları için veli duyuru mesajı örnekleri işinize yarar.
İkinci haftada hareketleri biraz çeşitlendirin, üçüncü haftada tekniği gözden geçirin. Çocuk hazır olmadan zorlaştırmayın. Hareketlerin çoğunu başka antrenman türleriyle de birleştirebilirsiniz, örneğin kondisyon antrenmanı ile.
Antrenman planlarınızı, grup düzeninizi ve veli iletişiminizi tek panelde toplamak isterseniz, Planox'un 10 dakikalık canlı demo hesabını ücretsiz deneyin ve kendi grubunuzla nasıl çalıştığını görün.
Programı birkaç hafta sürdürdükten sonra gruplarla kısa bir değerlendirme yapın. Hangi hareket sevildi, hangisi zor geldi, hangi grupta zorluk ayarlanmalı? Bu soruların cevabını kayıt şablonunuz verir. Böylece bir sonraki dönemin planını elinizdeki notlara göre yazarsınız.


